بسم الله الرحمن الرحیم
پیش درآمد
فاطمه معصومه سلام الله علیها یکی اززنان کم نظیر تاریخ است که مرقد مطهرش درکشورایران درشهرقم قرار دارد وسالیانه صدها هزاربلکه میلیون ها زایر دارد وافرادی زیادی ازکشورهای مختلف جهان بارسفربسته برای درک فیوضات ازقبرمطهر کریمه اهلبیت فاطمه معصومه(س) دراین شهر حضورپیدا می کنند .
همچنین به یمن وجود این بانوی مکرمه ، قم محور تجمع علما ودانشمندان علوم اسلامی قرار داشته و دارد وحوزه های بزرگ علمیه دراین شهرشکل گرفته وهزاران مجتهد وعالمان برجسته ای دینی را درخود پرورش داده است و همچنین قم مرکز نشر وتبلیغ معارف ناب اهلبیت عصمت وطهارت(ع) بوده وهست.
فاطمه معصومه(س)چنان ازمقام وشخصیت والا برخوردار است که چندتن ازامامان معصوم علیهم السلام در مورد او سخن گفته اند به گونه ای که حتی قبل ازولادت او بشارت آمدنش را داده و اورا دارای مقام شفاعت معرفی نموده است.
شناخت شخصیت وجایگاه رفیع فاطمه معصومه(س) درزندگی انسان دارای نقش کلیدی است وآشنای با سيره وفضايل اين بانوي مكرمه، برای بانوان وزنان جامعه اسلامی وشیعی ضرورت بیشتری پیدا می کند ؛ تا بدانند که دراسلام ازنظر انسانیت و پیمودن مسیر تکامل وتقرب به خدا ، کوچکترین تفاوتی بین زن ومردنیست به گونه ای که یک دخترجوان هم می تواند از لحاظ بندگی وتقرب به خدا چنان رشد کند که چهارامام معصوم در بیان عظمت ، شخصیت وپاداش فراوان زیارت قبر او داد سخن سردهند.
ولادت ونسب فاطمه معصومه(س)
تاريخ دقيق ولادت فاطمه معصومه سلام الله عليها معلوم نيست ، برخی گفته اند كه وي دراول ذي القعده سال 173 هجري قمري درمدينه به دنيا آمده است[1]. عده اي ديگربه نقل ازكتاب «نزهه الابرارفي نسب اولاد الأئمه الاطهار» وكتاب «لواقح الانوار في طبقات الاخيار» تولد فاطمه معصومه(س) را در اول ذي القعده سال 183 هجري و وفات ايشان را دردهم ربيع الثاني 201 هجري ذكرنموده اند[2].
پدربزگوار حضرت معصومه(س) امام موسی بن جعفر(علیه السلام) هفتمین حجت خدا برخلق است، كسي كه مقام ومنزلت والا وشخصيت كم نظير او زياده ازآن است كه دروصف بگنجد، چنانكه كمال الدين محمد بن طلحة شافعي در حق او مي گويد: او(موسي بن جعفر) امام كبير القدر وعظيم الشأن، كثير التهجد، مجدّ دراجتهاد ، مشهوربه عبادات، مواظب برطاعات و مشهوربه كرامات است ، شب را به روز مي آورد به سجده وقيام و روز را به آخر مي رسانيد به تصدق وصيام وبه جهت بسياري حلم وگذشت او ازجرم تقصيركنندگان درحقش كاظم خوانده شد... و به سبب كثرت عباداتش به عبد صالح ناميده شد ودرعراق به باب الحوائج الي الله معروف است؛ زيرا هركه متوسل به آن جناب شده به حاجت خود رسيده است [3].
مادرحضرت معصومه(س) نجمه خاتون است که امام رضا عليه السلام نیز ازاین بانوی مکرمه متولد شده است[4]. نجمه خاتون یکی از زنهای برجسته تاریخ به شمار می رود ؛ زیرا شخصیت هرکس، دربندگی او از خدا واطاعت ازکسانی که خدا به اطاعت آنها دستور داده است بستگی دارد، هركس هرچقدرخدا را بنده تر باشد شخصیت وعظمت او بیشترخواهد بود ؛ زیرا عزت وعظمت وبزرگی از آن حضرت حق است:« فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً ، همه عزّتها از آن خداست[5]». «الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ ، [خداوند] بزرگ و متعالى است[6]».
پس هرکس به خداوند مقرب ترباشد از عزت و بزرگی بیشتری برخوردار خواهد بود. نجمه خاتون درمقام بندگی وکسب محاسن اخلاقی سرآمد زنان عصر خود بود، چنانکه حمیده مادر موسی بن جعفر علیه السلام که خود یکی از شخصیت های برجستة تاریخ است، دربارة نجمه خاتون می گوید: من درزیرکی ومحاسن اخلاق بهترازنجمه ندیده ام[7]. چون حضرت رضا(عليه السلام) از اومتولد شد اورا به طاهره مسمي گردانيد [8]، كه اين خودش نكته دارد يعني اين خانم ازطهارت وپاكي اي برخوردار است كه افراد عادي ازآن مقام برخوردار نيستند.
همچنین نجمه خاتون درعبادت وبندگی اهل نافله وذکر وتهجد بود ، چنانکه «وقت فرزندش امام رضا علیه السلام متولد شد، حضرت شیر بسیاری می نوشید روزی مادرش گفت : مرضعة دیگری هم بیابید تا مرا یاری رساند . گفتند : مگرشیرتو کم است وكفايت نمی کند ؟ گفت: دروغ نمی توان گفت، به خدا سوگند شیر من کم نیست ولکن نوافل واورادی که قبلا داشتم به سبب شیر دادن کم شده است[ وبه این سبب معاون می خواهم که اوراد خود را ترک ننمایم][9]».
بنابراین فاطمه معصومه سلام الله علیها با داشتن این گونه پدر که حجت خدا ومعصوم ومادری که مظهر کمالات ومحاسن اخلاقی بودند بهترین وراثت را دارا می باشد .
همچنین حضرت معصومه سلام الله علیها خواهر امام معصوم يعني حضرت رضا(ع) وعمة حجت خدا يعني امام جواد (ع) می باشد، چنانكه امام رضا عليه السلام درزیارت نامة كه براي خواهرش انشاء فرموده ، به اين نكته اشاره نموده است :«السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا أُخْتَ وَلِيِّ اللَّهِ السَّلَامُ عَلَيْكِ يَا عَمَّةَ وَلِيِّ اللَّهِ ....». پس این ویژگی برگ زرین دیگر در وراثت آن حضرت به شمار مي رود
عوامل سازندة شخصيت انسان
شخصیت هرکس مرهون سه چیز است : 1 ) وراثت . 2 ) تربیت . 3 ) ظرفیت وشایستگی خود انسان . این سه عامل را دربارة فاطمه معصومه(س) به اختصارمورد بررسی قرارمی دهیم:
1 ) وراثت فاطمه معصومه
فاطمه معصومه سلام الله علیها درهرسه زمینه ممتاز است ، ازنظر وراثت بهترین نسب را دارا می باشد ؛ زیرا چنانکه اشاره شد پدری مثل امام موسی بن جعفر علیه السلام دارد، که عابدترين اهل زمان خود و افقه از همه و سخي ترين وگرامي ترين[مردم] بود[10]. وهمچنين مظهر مکارم اخلاق وکمالات انسانی واسلامی بود.
وازمادری متولد شده است که در عقل ودين بهترين زنان [عصر خود] بود[11]. و از پيشتا زان عرصة عبادت و بندگي خدا به شمار مي رفت (چنانکه اشاره شد).
2 ) تربیت فاطمه معصومه
ازنظرتربیت نیز حضرت معصومه(س) بهترین مربی ومعلم ها را داشت؛ زیرا تا وقت که پدربزرگوارش امام موسی بن جعفر علیه السلام درقید حیات بود فاطمه معصومه سلام الله علیها تحت تربیت پدرش قرار داشت، بعد ازشهادت آن حضرت امرتربیت وسرپرستی اين بانو به عهدة برادرش امام رضا(ع) قرارگرفت ، بنابراين او دست پروردة دو امام معصوم وحجت خدا است؛ لذا ازنظرتربیتی نیز برای شکل گیری شخصیت ممتاز وبرجستة آن حضرت هیچ گونه کاستی وجود ندارد .
3 ) ظرفیت وشایستگی شخص فاطمه معصومه
شایستگی ولیاقت که خود اين بانو برای رسیدن به مراتب بالای ازکمالات معنوی وفتح قله های بلندی از تقرب به پروردگار داشت، غیر قابل انکاراست ؛ زیرا اگر شایستگی و لیاقت های کم نظیر آن حضرت نبود هرچند تحت تربیت دو امام معصوم (ع) قرار می گرفت وبهترین وراثت را می داشت ، باز هم به این مقامات عالیه نمی رسید. چنانکه درتاریخ ، شاهد برخی پیغمبر زاده و امام زاده ها هستيم که هرچند در وراثت وتربیت آنها هیچ گونه کاستی نبود ، اما چون خود شان شایستگی وقابلیت لازم را نداشتند؛ لذا از واماندگان قافلة سير وسلوك و سعادت ورستگاري به حساب آمده وبه جاي صعود به قله اي كمال وخوشبختي، به وادي ضلالت وگمراهي سقوط نمودند، مانند فرزند حضرت نوح(ع) كه قرآن نيز ازآن ياد نموده ومورد مذمت قرارداده است[12] ، ومثل جعفركذاب فرزند امام هادي عليه السلام[13]، و... .
شاعر زیبا سروده است :
باران كه درلطافت طبعش خلاف نیست درباغ لاله روید و درشوره زار خس
بی شک ایجاد وتقویت رابطه بنده باخدا ، از حسن سریره وطهارت طینت او خبرمی دهد و چنانکه اشاره شد اصولا رمز رسیدن به مقامات عالیه وکمالات انسانی واسلامی، عبادت وبندگی خدای سبحان است فاطمه معصومه سلام الله علیها در این زمینه نیز پیشتاز بود ، به گونه ای که وقت وارد قم شد ومدت هفده روز در آنجا اقامت داشت، دراین مدت همیشه مشغول عبادت ورازو نیاز باخدا بود ؛ لذا محل اقامت وعبادت گاه او به بیت النور معروف شد. ومحراب كه درآن نماز مي خواند درخانه موسي بن خزرج هنوز موجود است[14].
مقام ومنزلت فاطمه معصومه
شخصیت باعظمت ومقام والای حضرت معصومه(س) بالاتراز آن است که دراین مختصر بگنجد ، زیرا طبق نقل که شده است خدای سبحان عظمت وجلال فاطمه زهرا سلام الله علیها را به فاطمه معصومه سلام الله علیها عنایت کرده است. رونق امروز قم که مرکز علم واجتهاد قرار گرفته و علوم ومعارف اهل بیت(ع) از آنجا به سراسر جهان منتشر می شود ازوجود پربرکت این بانواست. به فرمایش مرحوم آیت الله سید محمدباقر موحد ابطحی، اگرمهاجرت فاطمه معصومه(س) به قم نبود امروز قم چهرة دیگر داشت واین گونه کانون توجه تشنگان علم ومعارف اهلبیت عصمت(ع) قرارنمی گرفت[15].
دراین مختصر به گوشة از مقامات عالیه حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها ازمنظر چند نفر از امامان معصوم(ع) اشاره می کنیم:
1 – فاطمه معصومه ازمنظرامام صادق(علیه السلام)
امام صادق عليه السلام دهها سال پیش ازولادت حضرت معصومه(س) بلکه قبل از ولادت پدرش امام موسی بن جعفر(ع) [16]، ازمقام وعظمت كم نظيراين بانو خبر داده وازاين طريق توجه مردم را به شناخت او جلب نموده است. چنانكه علامه مجلسي روايتي را دربحار نقل كرده است كه حضرت امام صادق عليه السلام فرمود:« براي خداي سبحان حرمي است وآن مكه است وازبراي حضرت رسول صلي الله عليه وآله حرمي است وآن مدينه است وازبراي حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام حرمي است وآن كوفه است وآگاه باش بدرستي كه حرم من وحرم اولاد من درقم است ، آگاه باش بدرستي كه قم كوفة صغيره است وهمانابراي بهشت هشت درب است سه درب آنها به سوي قم است ، زني ازاولاد من درقم وفات مي كند ونام اوفاطمه دختر موسي [عليه السلام] است ، همة شيعيان من به سبب شفاعت او وارد بهشت مي شوند:« وَ تُدْخَلُ بِشَفَاعَتِهَا شِيعَتِي الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِمْ[17]».
چنانكه مشاهده مي شود اين روايت حاوي نكات ومطالب ظريفي است كه دو نكته بيش ازهمه قابل دقت است ، اول اينكه: طبق اين روايت امام صادق عليه السلام قم يعني حرم كريمه اهلبيت حضرت معصومه(س) را دررديف مكه ومدينه وكوفه قرار داده و به عنوان حرم خود وحرم فرزندان خود معرفي مي كند. دوم اينكه: فاطمه معصومه(س) را داراي مقام شفاعت-آنهم درگسترة بسيار وسيع- مي داند به گونة که شعاع آن تمام شیعیان آن حضرت را شامل می شود:« وَ تُدْخَلُ بِشَفَاعَتِهَا شِيعَتِي الْجَنَّةَ بِأَجْمَعِهِمْ ».
2 - فاطمه معصومه(س) ازمنظر پدرش امام کاظم(علیه السلام)
تعبیری را که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله بار ها درمورد فاطمه زهرا(س) به کار برده ومی فرمود:« فداها ابوها، یعنی پدرش فدای این دختر بشود[18]». که بهترین سند ودلیل بر عظمت ومقام بسیار بلند فاطمه زهرا(س) می باشد ، امام موسی بن جعفر(ع) نیز همین تعبیر را دربارة دخترش حضرت فاطمه معصومه(س) به کاربرده است که اوج کمال وعظمت این بانو را به تصویر می کشد .
چنانکه آیت الله سیدنصرالله مستنبط ازکتاب «کشف اللئالی» نقل نموده که روزی عده ای ازشیعیان وارد مدینه شدند وپرسشهای داشتند که می خواستند ازمحضرامام کاظم علیه السلام بپرسند، حضرت درسفربود، آنان پرسشهای خودرا نوشته به دودمان امامت تقدیم نمودند، چون عزم مراجعت ازمدینه کردند برای دریافت پاسخ پرسشهای خود به منزل امام کاظم علیه السلام شرفیاب شدند ، امام مراجعت نکرده بود وآنها امکان توقف هم نداشتند، ازاین رو حضرت معصومه سلام الله پاسخ آن پرسشها را نوشته وبه آنها تسلیم نمود ، آنها بامسرت فراوان ازمدینه خارج شدند، دربیرون مدینه با امام کاظم علیه السلام ملاقات کردند وداستان خودرا برای حضرت شرح دادند. هنگامی که حضرت پرسشهای آنان وپاسخهای حضرت معصومه را ملاحظه کرد ، سه بارفرمود:«فداها ابوها ، یعنی پدرش به قربانش باد[19]».
این فرمایش امام کاظم علیه السلام از مقام بسیاروالای علمی ومعرفتی این بانوحکایت می کند.
این درحالی است که فاطمه معصومه سلام الله علیها درآن هنگام کمتر از ده سال داشت ؛ زیرا اگرتولد وي درسال 173 هجری- قمری باشد و امام موسی بن جعفرعلیه السلام درسال 183 هجری به شهادت رسید؛ بنابراین وقت شهادت پدربزرگوارش ده سال داشته، درحالی که این قضیه قبل ازشهادت امام کاظم علیه السلام بوده است.
3 - فاطمه معصومه ازمنظر امام رضا علیه السلام
چند امام زادة عظیم الشأن است که زیارت نامة آنها مستقیما ازسوی امام معصوم صادر شده است- مانند : زیارت نامة حضرت ابو الفضل العباس علیه السلام که امام صادق علیه السلام آن را انشاء فرموده است- ، ازجملة آن امام زاده ها فاطمه معصومه است که زیارت نامة او ازسوی برادر بزرگوارش امام رضا علیه السلام صادرشده است و حاوي نكات زيادي هست كه هركدام از جايگاه رفيع اين بانو حكايت مي كند، ازجمله دراين زيارت نامه مقام شفاعت - که طبق نص قرآن کریم مخصوص خداوند است مگر اینکه ذات احدیت اذن آن را به دیگری عطا فرماید:« وَ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ عِنْدَهُ إِلاَّ لِمَنْ أَذِنَ لَهُ...[20]». - برای حضرت معصومه بیان شده است، چنانکه دريكي ازفرازهاي اين زيارت نامه می خوانیم:« يَا فَاطِمَةُ اشْفَعِي لِي فِي الْجَنَّةِ [21]».
این فراز از زیارت نامه حضرت معصومه(س) بیانگرشأن و مقام والاي او نزد خدای سبحان است به گونه اي كه اين شايستگي را به دست آورده است كه خداوند به او اذن شفاعت بدهد. چنانكه درفرازبعدي زيارت نامه به اين نكته اشاره شده است:« َإِنَّ لَكِ عِنْدَ اللَّهِ شَأْناً مِنَ الشَّأْنِ [22]».
اين درحالي است كه امام صادق(ع) نیز مقام شفاعت را با وسعت وگستردگی خاصی برای این بانو بیان نموده است ، چنانکه قبلا اشاره شد .
برکسی پوشیده نیست که سخن امام معصوم ازروی اغراق ومبالغه نیست بلكه براساس حقایق و واقعیت های موجود سخن می گوید. بنا براین اگرجزهمین زیارت نامه هیچ سندی دیگری نمی بود ، بازهم برای تبیین عظمت ومقام والای فاطمه معصومه(س) کافی بود، چه رسد به روایات فراوانی که علاوه براین زیارت نامه وجود دارد وهرکدام برگ های زرینی است که دردفتر بیان عظمت اين بانو می درخشد.
دادن لقب معصومه به فاطمه
یکی دیگر ازفرمایشا ت امام رضا علیه السلام دربارة خواهرش فاطمه معصومه که سند دیگر برعظمت کم نظیر اين بانو به حساب می آید، این است که حضرت فرمود:« من زار المعصومه بقم کمن زارنی ، كسي كه [خواهرم] معصومه را درقم زيارت نمايد مثل اين است كه مرا زيارت كرده است[23]».
چنانکه قبلا اشاره شد که اسم مبارک این بانو فاطمه است ، اما اینکه امام رضا علیه السلام خواهرش را با عنوان« معصومه» معرفی می کند، بیانگراین نکته است که ایها الناس! خواهرم فاطمه دارای مقام عصمت است. منتها عصمت مانند ایمان دارای مراتب است ؛ لذا می توان گفت پیامبراکرم(ص) ودخترش فاطمه زهرا(س) وائمه معصومین علیهم السلام ازبالاترین مرتبة عصمت وفاطمه معصومه(س) ازمرتبة پایین تراز آنها برخورداراند.
وهمچنين حضرت دربيان كيفيت وچگونگي زيارت اين بانو از او با عنوان «معصومه» ياد نموده فرمود:«من زارالمعصومه في قم...[24]».
بنابراین یکی از ویژگی های بارز فاطمه معصومه عصمت وپاکی او ازآلودگی هاست.
فاطمه معصومه ونقل حدیث غدیر
باتوجه به اهمیت مسأله امامت وولایت که قرآن کریم درآیات متعدد ازآن سخن گفته است، عدل ومفسران قرآن کریم یعنی اهلبیت عصمت نیز به این مسأله نگاهی ویژه داشتند وبه هرشکل ازأشکال ازآن یاد وبرای آیندگان نقل می کردند ، ازجمله کسانی که حدیث مهم غدیر را که بهترین سند ولایت وامامت امیرالمؤمنین علی علیه السلام می باشد نقل کرده است واسمش درجمع راویان این حدیث ثبت وضبط شده است ، فاطمه معصومه سلام الله علیها است[25].
آمدن فاطمه معصومه به قم
صاحب تاريخ قم ازبزرگان قم نقل كرده است: درسال 200 هجري قمري وقتى مأمون حضرت رضا عليه السلام را در مرو خواست(يكسال بعد ازآن يعني) در سال 201 هجري خواهرش فاطمه معصومه(س) به قصد ديدار برادر ازمدينه خارج شده راهي اي مروگرديد ، همين كه به ساوه رسيد مريض شد، پرسيد ازاينجا تاقم چقدر راه است؟ گفتند: ده فرسخ ، فرمود: مرا به قم ببريد ، او را بقم بردند و در منزل موسى بن خزرج بن سعد اشعرى وارد شد. بنا به روايت صحيح تر وقتى خبر آمدن حضرت معصومه(س) به قم رسيد بزرگان قم به استقبال او رفتند پيشاپيش آنها موسى بن خزرج بود وقتى خدمت آن بانو رسيد مهار ناقه اش را گرفته به منزل خود برد[26] .
وفات فاطمه معصومه
بعد ازآن که حضرت معصومه(س) به قم وارد شد ، مدت هفده روز درخانه موسي بن خزرج به سربرد وتمام اين مدت را به طاعت وعبادت خداوند مشغول بود. سرانجام بعد ازهفده روز اقامت درقم ، درروز دهم ماه ربيع الثاني[27] سال 201 هجري دار فاني را وداع گفته به ملكوت اعلا عروج نمود.
وقتى فاطمه معصومه عليها السّلام از دنيا رفت، او را غسل داده كفن كردند بدن مطهر اورا به قبرستان بابلان بردند و او را در سردابى گذاشتند كه برايش حفر شده بود. قبيله سعد در اينكه چه كسى او را داخل سرداب بگذارد اختلاف كردند . سپس همه قبول كردند كه خادم پيرمردى از اين قبيله بنام قادر مباشر اين كار شود همين كه از پى او فرستادند ديدند دو سوار از طرف بيابان مىآيند هر دو نقاب دارند وقت نزديك جنازه رسيدند ازمركب ها پياده شده بربدن آن بانو نماز خواندند و وارد سرداب شدند و جنازه را در سرداب گذاشته دفن كردند بعد از سرداب خارج شده بدون اينكه با كسى صحبت كنند سوار شده رفتند هيچ كس نفهميد آنها چه كساني بودند[28].
بر فراز قبر اين بانو سقفى از بوريا ساختند تا بالاخره زينب دختر حضرت جواد عليه السّلام بر فراز قبر عمه اش فاطمه معصومه قبه اى ساخت[29].
ثواب زیارت فاطمه معصومه سلام الله علیها
درمورد ثواب زيارت قبر مطهر فاطمه معصومه سلام الله عليها روايات زيادي ازچند امام معصوم نقل شده است كه به ترتيب به برخي ازآن روايات اشاره مي كنيم:
1 – زيارت حضرت معصومه ازمنظرامام صادق(ع)
بي ترديد خبردادن به صورت بشارت از كسي قبل از ولادت او، بيانگر شأن و مقام رفيع آن كس نزد خداي سبحان است، چنانكه درمورد پيامبران بزرگ الهي وائمه معصومين عليهم السلام اين مطلب را مي بينيم كه دهها بلكه قرنها سال پيش ازتولد آنها بشارت آمدن شان داده شده است.
حضرت معصومه سلام الله عليها نيز يكي از كساني است كه سال ها پيش ازولادتش ، امام معصوم ضمن دادن بشارت آمدن او، به مقام والاي اين بانو نزد خداوند اشاره نموده و براي زائرين قبر وي اجرو ثواب زيادي را بيان كرده است[30].
چنانكه درمستدرك الوسايل ازتاريخ قم نقل مي كند كه جماعتي از مردم ري خدمت امام صادق عليه السلام رسيدند ...حضرت فرمود همانا براي حق تعالي حرمي است وآن مكه است وبراي رسول خدا صلي الله عليه وآله حرمي است وآن مدينه است وبراي امير المؤمنين عليه السلام حرمي است وآن كوفه است وازبراي ما اهلبيت حرمي است وآن بلدة قم است وبعد ازاين دفن شود درآنجا زني ازاولاد من كه اسمش فاطمه است هركس اورا زيارت كند بهشت براي او واجب شود :« سَتُدْفَنُ فِيهَا امْرَأَةٌ مِنْ أَوْلَادِي تُسَمَّى فَاطِمَةَ فَمَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ [31]».
اين بيان امام صادق عليه السلام علاوه براينكه برگ زريني ديگر بركتاب قطور عظمت حضرت معصومه(س) مي افزايد ، پاداش زيارت اين بانورا بهشت معرفي مي كند. در روايت ديگرحضرت ، زيارت اين بانو را معادل وبرابر بابهشت بيان مي كند چنانكه فرمود:« أَنَّ زِيَارَتَهَا تُعَادِلُ الْجَنَّةَ[32]».
2 – زيارت فاطمه معصومه ازمنظر امام رضا عليه السلام
امام رضا عليه السلام به سعد اشعري فرمود: اي سعد نزد شما قبري ازما هست ، سعد گفت: جانم فداي شما، فاطمه دخترامام موسي(ع) را مي فرماييد؟ حضرت فرمود:« نَعَمْ مَنْ زَارَهَا عَارِفاً بِحَقِّهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ ، بلي هركه اورا زيارت كند وحق اورا بشناسد بهشت ازبراي او است [33]».
هرچند دراين روايت قيد«عارفا بحقها» ذكرشده است ولي دربرخي روايات ديگر به صورت مطلق پاداش زيارت اين بانوي مكرمه، بهشت بيان شده است. چنانكه شخصي به نام سعدبن سعد مي گويد: ازامام رضا عليه السلام درباره زيارت فاطمه معصومه(س) سؤال كردم حضرت فرمود:« مَنْ زَارَهَا فَلَهُ الْجَنَّةُ [34]».
بنابراين براساس روايات فوق وروايات متعدد ديگر زيارت حضرت معصومه(س) موجب مي شود كه شخص زائر با حضور آگاهانه وبا معرفت خود كنارمرقد مطهر اين بانو والگو گيري ازسيره ، روش و منش او وپدران معصومش، استحقاق وشايستگي رفتن به بهشت را پيدا نمايد.
3 – زيارت فاطمه معصومه(س) ازمنظر امام جواد(ع)
امام جواد عليه السلام نيز مانند پدرش امام رضا(ع) براي عمه اش حضرت معصومه مقام بسيار والا وبرجسته اي را قايل است؛ لذا درمورد زيارت آن بانو فرموده است:« مَنْ زَارَ قَبْرَ عَمَّتِي بِقُمَّ فَلَهُ الْجَنَّةُ ، کسی که عمه ام [فاطمه معصومه] را درقم زیارت کند بهشت برای اوست [35]».
فهرست منابع
- قرآن كريم.
- ابن بابويه، محمد بن على( م 381ق)، عيون أخبار الرضا عليه السلام ، تحقيق وتصحيح مهدي لاجوردي ، تهران ، نشرجهان ، 1378 ق .
- ابن بابويه، محمد بن على(م 381 ق)، الأمالي( للصدوق) ، تهران ، كتابچي ، 1376ش .
- ابن بابويه، محمد بن على(م 381ق) ، كمال الدين و تمام النعمة ، تحقيق وتصحيح علي اكبرغفاري ، تهران ، اسلاميه ، 1395 ق .
- ابن قولويه، جعفر بن محمد(م 367ق) كامل الزيارات ، تحقيق وتصحيح عبد الحسين اميني ، نجف اشرف، دار المرتضوية ، 1356 ش .
- بحرانى اصفهانى، عبد الله بن نور الله، عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال ، تحقيق وتصحيح محمدباقر موحد ابطحي اصفهاني، قم ، مؤسسة الإمام المهدى عجّل الله تعالى فرجه الشريف، 1413ق.
- شيخ حر عاملى، محمد بن حسن(م 1104ق)، وسائل الشيعة الي تحصيل مسايل الشريعه ، تحقيق وتصحيح مؤسسة آل البيت عليهم السلام ، قم ، مؤسسة آل البيت عليهم السلام ، 1409 ق .
- طبرى آملى صغير، محمد بن جرير بن رستم(م قرن 5 ق)، دلائل الإمامة ، تحقيق وتصحيح قسم الدراسات الإسلامية مؤسسة البعثة ، قم ، بعثت ، 1413 ق .
- قمي، عباس ، منتهي الآمال ، مشهد ، هاتف ، 1386 .
- قمى، عباس ، سفينة البحار ومدينه الحكم والآثار، قم ، اسوه ، 1414 ق .
- مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى(م 1110 ق) زاد المعاد- مفتاح الجنان ، تحقيق وتصحيح علاء الدين اعلمي ، بيروت ، موسسة الأعلمي للمطبوعات ، 1423 ق .
- مجلسى، محمد باقر بن محمد تقي(م 1110ق)، بحار الأنوار الجامعه لدررالاخبارالائمه الاطهار، تحقيق وتصحيح جمعي ازمحققان، بيروت، دار إحياء التراث العربي ، 1403ق .
- نورى، حسين بن محمد تقى(م 1320 ق )، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل ، تحقيق وتصحيح مؤسسة آل البيت عليهم السلام ، قم ، مؤسسة آل البيت عليهم السلام ، 1408 ق.
- محلاتي ، ذبيح الله ، رياحين الشريعه ، تهران ، دارالكتب الاسلاميه ، بي تا.
Dastanquran.blogfa.com www. . 15
[1] - مستدرك سفينه البحار، ج 8 ، ص 257 .
[2]- عبدالله بن نورالله بحراني اصفهاني ، عوالم العلوم، ج 21 ، ص 328 ، پاورقي.
[3] - علي بن عيسي اربلي ، كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة)، ج2، ص: 212 .
[4]- محمدبن جرير طبري آملي ، دلائل الامامه، ص 309 .
[7] - محمدبن علي ابن بابويه ، عيون اخبار الرضا(ع) ، ج1 ، ص 14 – 15 .
[10] - عباس قمي ، منتهي الآمال ، ص 825 .
[11] - محمدبن علي ابن بابويه ، عيون اخبار الرضا(ع) ، ج1 ، ص 14 – 15 .
[12] - «وَ نادى نُوحٌ رَبَّهُ فَقالَ رَبِّ إِنَّ ابْنِي مِنْ أَهْلِي وَ إِنَّ وَعْدَكَ الْحَقُّ وَ أَنْتَ أَحْكَمُ الْحاكِمِينَ، نوح به پروردگارش عرض كرد: (پروردگارا! پسرم از خاندان من است؛ و وعده تو [در مورد نجات خاندانم] حق است؛ و تو از همه حكمكنندگان برترى! . قالَ يا نُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صالِحٍ،[خداوند] فرمود: (اى نوح! او از اهل تو نيست! او عمل غير صالحى است [= فرد ناشايستهاى است]!». هود/ 45 و 46 .
[13] - محمدين علي ابن بابويه ، كمال الدين وتمام النعمه، ترجمه پهلوان، ج 1 ، ص113 .
[14] - عباس قمي ، سفينة البحار، ج7 ، ص: 125 .
[15] - دردیدار که نگارنده باجمعی ازعلما وطلاب درتاریخ 13/ 10/ 1392 درقم درمدرسه المهدی با حضرت آیت الله سید محمدباقرموحد ابطحی داشت، ايشان این سخنان را ایراد نمودند.
[16] - حسين بن محمدتقي نوري ، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج10 ، ص368 .
[17] - محمدباقر مجلسي ، بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج 57 ؛ ص228 .
[18] - محمدبن علي ابن بابويه ، الامالي للصدوق، مجلس 41 ، ص 234 .
[19] - www.dastanquran.blogfa.com
[20] - هيچ شفاعتى نزد او، جز براى كسانى كه اذن داده، سودى ندارد . سبأ / 23 .
[21] - محمدباقر مجلسي ، بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج99 ؛ ص267 .
[23] - ذبيح الله محلاتي ، رياحين الشريعه، ج 5 ، ص 35 .
[24] - محمدباقر مجلسي ، زاد المعاد- مفتاح الجنان، ص 547 .
[25] - عبدالله بن نورالله بحراني اصفهاني ، عوالم العلوم و المعارف والأحوال- الإمام علي بن أبي طالب عليه السلام، ص 521 .
[26] - عباسي قمي ، سفينة البحار، ج 7 ، ص: 125 .
[27] - عوالم العلوم و المعارف والأحوال من الآيات و الأخبار و الأقوال ؛ ج21 ، ص328 .
[28] - عباسي قمي ، سفينة البحار، ج 7 ، ص 125 .
[30] - محمدباقر مجلسي ، بحار الأنوار (ط - بيروت) ؛ ج 48 ؛ ص317 .
[31] - حسين بن محمدتقي نوري ، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج10 ، ص368 .
[33] محمدباقري مجلسي ، بحار الأنوار ، ج 48 ، ص 317 .
[34] - جعفربن محمد ابن قولويه، كامل الزيارات ، ص 324 ، محمدبن علي ابن بابويه ، عيون أخبار الرضا عليه السلام ؛ ج2 ؛ ص267 .
[35]- جعفربن محمد ابن قولويه، كامل الزيارات ، ص 324 .