زندگی به سبک گوسفندی یا سگی ؟!
بسم الله الرحمن الرحیم
پاسخ به یک پرسش
برخی شبکه های اجتماعی و فضای مجازی ، روایتی را از امیر المؤمنین علی علیه السلام نقل می کنند ، که آن حضرت دلیل بابرکت بودن گوسفندان و فراوانی نسل و جمعیت آنها را ، خوابیدن در اول شب و بیداری آنها در وقت سحر و صبح زود بیان می کند و دلیل بی برکتی و جمعیت بسیار کم سگ ها نسبت به گوسفندان را ، بیداری آنها در شب و خوابیدن شان در هنگام طلوع فجر و اول صبح می داند. چنانکه نقل شده است که :« مردی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام پرسید:
چرا با آنکه سگها هفتقلو میزایند و گوسفندها یکی یا دوتا ، جمعیت گوسفندها از سگها بیشتر است؟! در حالی که همیشه از گوسفندها قربانی هم میکنند، ولی باز جمعیتشان کم نمیشود؟!
امام علی علیه السلام فرمود: به دلیل برکت آنهاست !
مرد گفت: چه برکتی است که شامل گوسفند شده و سگ از آن محروم است؟!
حضرت در پاسخ فرمود: گوسفندها اول شب خوابیده و قبل از فجر و طلوع آفتاب و هنگام نزول برکت و رحمت الهی، بیدار میشوند؛ ولی سگها تا پاسی از شب بیدارند، و هنگام فجر و طلوع آفتاب میخوابند و زمان رحمت و برکت الهی را از دست میدهند؛ از اینرو توصیه میکنم اگر کسی دنبال رزق و برکت هست ، شبنشینی را ترک کند و نماز صبحش ترک نشود ».
حال پرسش این است که آیا این روایت از امیرالمؤمنین علی علیه السلام ، در منابع معتبر روایی وجود دارد یا خیر ؟
پاسخ اجمالی این پرسش
در پاسخ باید گفت : اولا ، هرچند این روایت را در منابع معتبر به طور صریح نیافتیم ؛ ولی برخی بزرگان مفهوم این روایت مبنی بر پربرکت بودن گوسفند و بی برکت بودن سگ را بدون انتساب به معصوم بیان کرده اند ، از جمله در تفسیر اطیب البیان می نویسد :« واقعا بسيار مورد تعجب است سگ موقعى كه زايش مىكند هفت بچه مىآورد گوسفند يك بچه احيانا دو بچه ، بركات الهيه را تماشا كنيد عدد گوسفندها هزار برابر عدد سگها است ، با اين كه سگ تمام شيرش مصرف بچهها مىشود و كسى هم آنها را نمىكشد ، مگر احيانا براى دفع ضرر آنها و گوسفندان را روزى چه اندازه در جميع بلاد و ممالك و قرى ذبح مىكنند بعلاوه در قربانى و كفارهها و نذور مع ذلك اين اندازه فراوان هستند حتى صادرات و واردات دارند ». اطیب البیان فی تفسیرالقرآن ، ج9 ، ص 376 .
ثانیا ، آموزه های انسان ساز و حیات بخش اسلام کاملا مفهوم روایت منسوب به امیرالمؤمنین علیه السلام را تأیید می کند ؛ زیرا در آیات و روایات زیادی عبادت شبانه و سحرخیزی و بیداری اول صبح و بین الطلوعین عامل مؤثر در رسیدن به مقامات معنوی ، رشد و پیشرفت اقتصادی و به وجود آمدن برکت و نعمت مادی بیان شده است . به عنوان مثال به نمونه های از این آیات و روایات اشاره می کنیم :
الف ) آیات قرآن :
1 ) « أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كانَ مَشْهُودا ، نماز را از ابتداى تمايل خورشيد به جانب مغرب [كه شروعِ ظهرِ شرعى است] تا نهايت تاريكى شب بر پا دار، و [نيز] نماز صبح را [اقامه كن] كه نماز صبح مورد مشاهده [فرشتگان شب و فرشتگان روز] است » . اسراء/ 78 .
2 ) « وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ، و سحرگاهان از خدا درخواست آمرزش مىكردند ». ذاریات/ 18 .
ب ) روایات معصومین علیهم السلام :
1 ) رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمودند :« وَ الْبُكُورُ مُبَارَكٌ يَزِيدُ فِي جَمِيعِ النِّعَمِ خُصُوصاً فِي الرِّزْق ، سحر خیزی مبارک و مایة برکت است و همه ای نعمت ها به ویژه روزی را می افزاید ». بحار الانوار ، ج73 ، ص318 .
2 ) همچنین آن حضرت فرمودند :« اغْدُوا فِي طَلَبِ الْعِلْمِ فَإِنِّي سَأَلْتُ رَبِّي أَنْ يُبَارِكَ لِأُمَّتِي فِي بُكُورِهَا ، در سحرگاهان دنبال دانش باشید ؛ زیرا من از پروردگارخویش در خواست نمودم که برای امت و پیروان من هنگام سحر را مایه خیرو برکت قرار دهد ». منیة المرید ، ص 266 .
3 ) امام امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید :« وَ اطْلُبُوا الرِّزْقَ فِيمَا بَيْنَ طُلُوعِ الْفَجْرِ إِلَى طُلُوعِ الشَّمْسِ فَإِنَّهُ أَسْرَعُ لِطَلَبِ الرِّزْقِ مِنَ الضَّرْبِ فِي الْأَرْضِ وَ هِيَ السَّاعَةُ الَّتِي يَقْسِمُ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ فِيهَا الْأَرْزَاقَ بَيْنَ عِبَادِهِ ، بين سپيدهدم و طلوع آفتاب بدنبال روزى رويد كه از گردش روى زمين در تحصيل رزق مفيدتر است. اين ساعتى است كه خداى عز و جل روزيها را ميان بندگان قسمت فرمايد ». الخصال ، ج2 ، ص 616 .
4 ) امام صادق علیه السلام می فرماید :« نَوْمَةُ الْغَدَاةِ مَشُومَةٌ تَطْرُدُ الرِّزْق ، خواب به هنگام صبح شوم است که رزق و روزی را طرد و دور می کند ». من لایحضره الفقیه ، ج1 ، ص502 .
بنابراین ، با توجه به این آیات و روایات که سحر خیزی و صبح زوود به دنبال رزق و روزی ، و طلب علم رفتن مورد توصیه و تأکید قرار گرفته ؛ چرا که خدای سبحان سحر و صبحگاهاه را مبارک و مایه برکت قرار داده است ، به خوبی معلوم می شود که نه تنها آموزه های انسان ساز دینی و آیات و روایات اسلامی ، با روایت منسوب به امیرالمؤمنین علی علیه السلام مخالفت ندارند بلکه مؤید مفهوم آن هستند .
بنابراین ، سعی کنیم که با زود تر خوابیدن در اول شب ، سحر خیز باشیم و سبک زندگی گوسفند را انتخاب کنیم ، نه با بیدارماندن مان تا پاسی از شب و خوابیدن در سحر و صبحگاهان ، سبک زندگی سگ را انتخاب نکنیم.
دراین صفحه از فضای گسترده ای مجازی مقالات پژوهشی این جانب که بعضی از آنها در مجلات ونشریه ها وکتابهای مجموعه مقالات برتر چاپ شده اند وهمچنین مطالب فرهنگی تحلیلی که درنشریه اجتماعی فرهنگی ادبی«قلم » درچندین شماره به نشر رسیده اند ، روی میز مطالعه بازدیدکنندگان عزیز قرار می گیرد امید است که برای شما دوستان گرامی قابل استفاده باشد.