بشارت و تلنگری به جا ماندگان از زیارت اربعین
بسم الله الرحمن الرحیم
السلام علیک یا ابا عبدالله وعلی الارواح اللتی حلت بفنائک .
در این چند سال اخیر که در عراق حکومت شیعی و امنیت حاکم است در اربعین سید وسالار شهیدان حسین بن علی علیهماالسلام وشهدای کربلا ، هرسال دهها میلیون زایر از اطراف عالم و از کشورهای مختلف جهان خودشان را به کربلای معلی می رسانند و پیاده روی و راهپیمایی جهانی و بی نظیر اربعین را تشکیل می دهند ، بسیاری از محبان اهلبیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) که نتوانسته اند به زیارت اربعین بروند از ادبیات " جاماندگان از کاروان اربعین " استفاده کرده و بنحوی آن ارادت قلبی و عشق و محبت شان را ، نسبت به حسین بن علی علیهماالسلام، نشان می دهند .
ولی بایستی توجه داشت که در مکتب و فرهنگ اهل بیت علیهم السلام مخصوصا امام حسین علیه السلام اگر نیت ها پاک وصادق و عشق و ارادت ها به آن حضرت وحماسه ی او خالص باشد ، جامانده معنا و مفهوم ندارد ، بلکه به لطف و عنایت خدای سبحان و حضرات معصومین علیهم السلام بعنوان بندگان شایسته ای خدا ، آنهای که به ظاهر خودشان را جا مانده می دانند نیز ؛ در اجر و پاداش ، و ثواب زیارت اربعین ، شریک خواهند بود ؛ به چند دلیل متقن ، منطقی و روایی :
۱- جابر ابن عبدالله انصاری اولین زایر اربعین حسینی وقتی قبر مطهر سرور شهیدان حسین بن علی علیهماالسلام را زیارت کرد ، رو به قبورمطهره سایر شهدا نموده سلام کرد و بعد از سلام چنین ادامه داد :" وَالَّذِی بَعَثَ مُحَمَّداً باِلحَقِّ نَبِیّاً لَقَد شَارَکنَاکُم فِیماَ دَخَلتُم فِیه... قسم به کسی که محمد(صلی الله علیه و آله ) را ، به حق مبعوث به رسالت کرد ، ما با شما شریکیم در آنچه شما انجام دادید "
عطیه عوفی کوفی ، راوی قضیه می گوید: من پرسیدم چگونه ما با آنها شریکیم ، درحالی که نه سختی و زاری دیده ایم و نه شمشیری زده ایم ...؟
جابر پاسخ داد :" من از حبیبم رسول خدا(صلی الله علیه وآله ) شنیدم که فرمود: ... مَن اَحَبَّ عَمَلَ قَومِ اَشرَکَ فیِ عَمَلِهِم ...، کسی که فعل و کار قومی را دوست داشته باشد ، در عمل آنها شریک است" سپس جابر فرمود:" به خدا سوگند نیت من و نیت اصحاب من همان چیزی است ، که حسین بن علی( علیهماالسلام) و اصحاب او انجام دادند ». (بشاره المصطفی لشیعه المرتضی، ص ۷۵ ).
2 – براساس روایات معصومین علیهم السلام ، تمام اعمال انسان بستگی به نیت او دارد و برای هرشخص همان چیزی است که نیت آن را دارد (إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَ إِنَّمَا لِامْرِئٍ مَا نَوَى ) تهذیب الاحکام، ج1 ، ص 83. یقینا کسانی که نتوانسته اند به زیارت اربعین مشرف شوند ، نه تنها نیت زیارت را دارند بلکه به آن عشق می ورزند و بابت نرفتن شان احساس دلتنگی می کنند. بنابراین ، آنها نیز در ثواب زیارت اربعین شریک خواهد بود و سخن امیرمؤمنان علی علیه السلام در جنگل جمل در پاسخ یکی از یارانش ، دلیل بر این مدعا است ؛ و آن اینکه :
پس از پيروزى امام علی(علیه السلام ) در جنگ جمل، يكى از ياران امام گفت: دوست داشتم برادرم با ما بود و مىديد كه چگونه خدا تو را بر دشمنانت پيروز كرد!
حضرت پرسيد: آيا فكر و دل برادرت با ما بود[نیت شرکت درجنگ را داشت]؟. گفت: آرى ، فرمود: پس او هم در اين جنگ با ما بود، بلكه با ما در اين نبرد شريكند آنهايى كه حضور ندارند، در صلب پدران و رحم مادران مىباشند، ولى با ما هم عقيده و هم آرمانند... . نهج البلاغه ، خطبه 12.
3 - هم روایات وهم تجربیات تاریخی نشان می دهند ، که آنچه درتوسل وتمسک وارتباط پیدا کردن با اهلبیت عصمت وطهارت علیهم السلام ، مهم وکارساز است ؛ چه درزمان حیات شان وچه درزمان بعد از شهادت آن بزرگواران ، ارتباط وسنخیت اعتقادی وعملی است ، هرچند از نظر فیزیکی دورباشند ونتوانند ازنزدیک ببینند ویا قبرشان را زیارت کنند، ولی اجرو پاداش زیارت برای محبان و پیروان شان عنایت می شود. به عنوان نمونه ، اویس قرنی ازیمن به قصد دیدن رسول خدا(صلی الله علیه و آله) به مدینه رفت ، اما حضرت درمدینه نبودند ، اویس قرنی هم اجازة ماندن درمدینه را ، از سوی مادرش نداشت، بدون دیدن آن حضرت برگشت و دیگرهم فرصت تشرف به محضر آن حضرت را ، پیدا نکرد ، ولی از نظر روحی واعتقادی وعملی، پیرو ومحب آن حضرت بود؛ لذا طبق بعضی روایات رسول خدا صلی الله علیه وآله ، فرمودند :« : تفوح رائحة الجنة من قرن وا شوقاه إلى أويس القرني، ألا و من لقيه فليقرئه مني السلام ، بوی بهشت از قرن (یکی از مناطق یمن ) می وزد و چقدر علاقه به اویس قرنی دارم ، آگاه باشید ! اگر کسی او را ملاقات کرد سلام مرا به او برساند ». اثبات الهداه ، ج1 ، ص 296 ).
شاعرزیبا گفته است :
گربامنی در یمنی پیش منی
گر بی منی پیش منی در یمنی
4 - از امیرالمؤمنین علی علیه السلام نقل شده است که فرمودند: « الرَّاضِي بِفِعْلِ قَوْمٍ كَالدَّاخِلِ فِيهِ مَعَهُمْ ، کسی که راضی وخشنود باشد به کار جماعتی ، مثل کسی است که با آنها شریک درآن کار است »(نهج البلاغه ، حکمت 154 ). قطعا ویقینا بسیاری از کسانی که به هردلیلی نتوانسته اند که به زیارت بروند ، راضی وخشنود به زیارت اربعین هستند.
5 - طبق فرموده ای امام رضا(علیه السلام) ، کسی که واقعا آرزو کند که ای کاش در روز عاشورا درکربلا می بود تا به فوز عظمای شهادت نایل می آمد(يا لَيْتَنِي كُنْتُ مَعَهُمْ فَأَفُوزَ فَوْزاً عَظِيما) خدای سبحان ثواب شهادت در رکاب امام حسین علیه السلام را ، برایش عنایت می کند( عیون اخبار الرضا ع ، ج1 ، ص300 ).
ازاین فرمایش امام رضا علیه السلام به خوبی استفاده می شود: کسی که باتمام وجود آرزوی بودن درکربلا در چنین ایام را داشته باشد، به فضل و عنایت الهی ثواب زیارت به او داده خواهد شد .
خلاصه اینکه مهم نیت انسان وارتباط اعتقادی وعملی باامام حسین(علیه السلام) وسایرمعصومین علیهم السلام است، دوری ونزدیکی فیزیکی ، خیلی مهم نیست.
البته توجه به این نکته لازم است ، که بحث ثواب و پاداش ، یک مسأله است و بحث زیارت رفتن و حضور پیدا کردن در سر زمین بی نظیر کربلا و در نقطه ای تقابل نور و ظلمت ، و حق و باطل ، و سرزمین عشق و ایثار و فداکاری ، و حق گرا ، عدالت خواه و ظلم ستیز شدن و در یک کلمه متحول و آدم شدن ، مسأله ای دیگری است ، که این کار با نیت تنها به دست نمی آید ، بلکه اقدام عملی و حضور فیزیکی می خواهد.
اللهم ارزقنا فی الدنیا زیارة الحسین و فی الآخرة شفاعة الحسین
دراین صفحه از فضای گسترده ای مجازی مقالات پژوهشی این جانب که بعضی از آنها در مجلات ونشریه ها وکتابهای مجموعه مقالات برتر چاپ شده اند وهمچنین مطالب فرهنگی تحلیلی که درنشریه اجتماعی فرهنگی ادبی«قلم » درچندین شماره به نشر رسیده اند ، روی میز مطالعه بازدیدکنندگان عزیز قرار می گیرد امید است که برای شما دوستان گرامی قابل استفاده باشد.